మనం సహజంగానే మన గురించి మనకు పూర్తిగా తెలుసని అనుకుంటాం. కానీ సైకాలజీ ప్రకారం మన వ్యక్తిత్వం, సామర్థ్యాలు, బలహీనతలు, భావోద్వేగాలు, నిర్ణయాల గురించి మనం వేసే అంచనాలు ఎప్పుడూ వాస్తవానికి దగ్గరగా ఉండవు. మన గత అనుభవాలు, ఇతరుల అభిప్రాయాలు, భావోద్వేగాలు, జ్ఞాపకాలు, అలాగే మనలో పనిచేసే కొన్ని కాగ్నిటివ్ బయాస్ మన సెల్ఫ్ ఇమేజ్ ని ప్రభావితం చేస్తాయి. అప్పుడు మన గురించి మనం తప్పుగా అంచనా వేసుకునే అవకాశం ఉంది. అలాంటి 5 సందర్భాల గురించి ఇక్కడ తెలుసుకుందాం.
ఒక పరీక్షలో ఫేయిల్ అయినా, ఉద్యోగంలో పొరపాటు జరిగినా, సంబంధంలో సమస్య వచ్చినా కొంతమంది వెంటనే “నేను ఫెయిల్యూర్”, “నాలో టాలెంట్ లేదు”, “నేను మంచి వ్యక్తిని కాదు” అనుకుంటారు. కానీ ఒక సంఘటన మన మొత్తం వ్యక్తిత్వాన్ని చూపించదు. మన గురించి మన మెదడులో ఏర్పడిన నమ్మకాలు తర్వాత మనం చూసే సమాచారాన్ని కూడా ప్రభావితం చేయగలవు. అందుకే ఒక తప్పును ఆధారంగా చేసుకుని మన సామర్థ్యాలపై తీర్పు ఇచ్చుకోవడం మంచిదికాదు.
మన సామర్థ్యాలను అంచనా వేసేటప్పుడు మనం ఎప్పుడూ పూర్తిగా నిష్పక్షపాతంగా ఉండలేము. కొన్ని సందర్భాల్లో తక్కువ నైపుణ్యం ఉన్న వ్యక్తి తన సామర్థ్యాన్ని ఎక్కువగా అంచనా వేసుకోవచ్చు. మరోవైపు, కొందరు తమ సామర్థ్యాలను అవసరానికి మించి తక్కువగా అంచనా వేసుకోవచ్చు. అందుకే వాస్తవ పనితీరు ఆధారంగా మనల్ని మనం అంచనా వేసుకోవడం మంచిది.
ఒక నిర్ణయం తీసుకున్నప్పుడు ఇది నేను పూర్తిగా ఆలోచించి తీసుకున్నాను అని మనం అనుకోవచ్చు. కానీ మన నిర్ణయాల వెనుక ఉన్న అన్ని కారణాలు మనకు పూర్తిగా తెలియకపోవచ్చు. “నాకు ఇది నచ్చదు” అని చెప్పడం చాలా సులభం. కానీ దాని వెనుక భయం, గత అనుభవం, సామాజిక ఒత్తిడి లేదా విఫలమవుతామనే ఆందోళన ఉండవచ్చు. కాబట్టి మన నిర్ణయాలను ఏ అంశాలు ప్రభావితం చేస్తున్నాయో తెలుసుకోవడం ముఖ్యం.
మనం చేసిన ఒక చిన్న తప్పును ఇతరులు కూడా రోజంతా గుర్తుపెట్టుకుంటారని, మన రూపం లేదా మాటల గురించి అందరూ మనలాగే ఎక్కువగా ఆలోచిస్తున్నారని అనుకోవడం సాధారణం. వాస్తవానికి మనం మనపై చూపించే శ్రద్ధను ఇతరులు కూడా మనపై చూపిస్తున్నారనుకోవడం కరెక్ట్ కాదు. ఎవరో ఒక్కరు చెప్పిన మాటను, అందరూ నన్ను ఇలాగే చూస్తున్నారు అనే పెద్ద నిర్ణయంగా మార్చకూడదు.
నేను చాలా షై, నాకు కోపం ఎక్కువ, నేను ఒత్తిడిని తట్టుకోలేను.. వంటి సెల్ఫ్ లేబుల్స్ కాలక్రమేణా మన ఐడెంటిటీలో భాగంగా అనిపించవచ్చు. కానీ ఈ సెల్ఫ్ కాన్సెప్ట్ అనేది మన అనుభవాలు, పాత్రలు, ప్రవర్తన, పరిసరాల ప్రభావంతో మారుతూ ఉంటుంది. అందుకే పాత అనుభవాల ఆధారంగా మన ప్రస్తుత సామర్థ్యాలను పూర్తిగా నిర్ణయించుకోవడం సరైంది కాదు.
