మనిషికి కళ్లు ముందువైపు ఉంటాయి... కాబట్టి ముందు ఏం జరుగుతుందో మాత్రమే చూడగలం. వెనక ఏం జరుగుతుందో చూడాలంటే కచ్చితంగా తల తిప్పాల్సిందే. కాని పాడిపశువులు ఆవులు, బర్రెలు తల తిప్పకుండానే వెనకాల ఏం జరుగుతుందో చూడగలవట. వాటికి కూడా మనలాగే ముందువైపేగా కళ్లు ఉండేది... మరి వెనకాల ఎలా చూడగలవు? అనేగా మీ డౌట్. అయితే ఇది ఏదో మంత్రజాలం కాదు... మనుగడ కోసం పశువులకు ప్రకృతి ప్రసాదించిన వరమే ఈ వెనక చూపు. మరి ఆవులు, గేదెల కంటి అమరిక, వాటి చూపు వెనుక ఉన్న ఆసక్తికరమైన సైంటిఫిక్ నిజాల గురించి ఇక్కడ తెలుసుకుందాం.
మానవులకు కళ్లు ముఖానికి ముందు భాగంలో అమర్చబడి ఉంటాయి. దీనివల్ల మన చూపు కేవలం 180 డిగ్రీల పరిధికి మాత్రమే పరిమితమవుతుంది. కానీ ఆవులు, బర్రెల విషయానికి వస్తే వాటి కళ్లు తలకు ఇరువైపులా (లాటరల్ పొజిషన్) ఉంటాయి. ఈ ప్రత్యేకమైన శరీర నిర్మాణం వల్ల వాటికి 'పనోరమిక్ విజన్' (Panoramic Vision) లభిస్తుంది. అంటే అవి తల తిప్పకుండానే దాదాపు 300 నుండి 330 డిగ్రీల విశాలమైన కోణంలో తమ చుట్టూ ఉన్న పరిసరాలను గమనించగలవు. దీనివల్ల తమ వెనుక నుంచి ఎలాంటి ముప్పు లేదా శబ్దం వచ్చినా వెంటనే గ్రహించగలుగుతాయి.
ఆవులు, గేదెల కనుపాప (Pupil) నిర్మాణం మన కళ్ల కంటే పూర్తిగా విభిన్నంగా ఉంటుంది. మనుషుల కనుపాప గుండ్రంగా ఉంటే, పశువుల కనుపాప అడ్డంగా (Horizontal Slit) ఉంటుంది. ఇలాంటి కనుపాప అమరిక వల్ల నేలమట్టానికి సమాంతరంగా ఉండే విశాల ప్రాంతాన్ని కూడా ఒకేసారి స్పష్టంగా చూడటానికి పశువులకు వీలవుతుంది. ముఖ్యంగా పశువులు మేత మేసేటప్పుడు తల కిందకు దించినప్పటికీ, ఇరువైపులా, వెనుక భాగంలో ఏం జరుగుతుందో ఈ ప్రత్యేకమైన కనుపాప సహాయంతో గమనించవచ్చు.
పశువుల దేన్నయినా చూసేటప్పుడు రెండు రకాల దృష్టి వ్యవస్థలు ఒకే సమయంలో పనిచేస్తాయి.
ఏక నేత్ర దృష్టి (Monocular Vision) : కళ్లు తలకు ఇరువైపులా ఉండటం వల్ల, కుడి కన్ను కుడివైపు, వెనుక దృశ్యాన్ని, ఎడమ కన్ను ఎడమవైపు, వెనుక దృశ్యాన్ని వేర్వేరుగా చూడగలవు. ఈ ఏక నేత్ర దృష్టి ద్వారానే అవి తల తిప్పకుండా వెనుక భాగాన్ని గమనిస్తాయి.
ద్వి నేత్ర దృష్టి (Binocular Vision) : నేరుగా ముందుకు చూసేటప్పుడు రెండు కళ్లను కలిపి దాదాపు 25 నుండి 50 డిగ్రీల చిన్న పరిధిలో చూస్తాయి. ఇది వస్తువుల దూరాన్ని కచ్చితంగా అంచనా వేయడానికి తోడ్పడుతుంది.
పాడి పశువులకు 330 డిగ్రీల విశాల దృష్టి ఉన్నప్పటికీ చిన్న బ్లైండ్ స్పాట్స్ (కనపడని ప్రాంతాలు) కూడా ఉంటాయి. సరిగ్గా వాటి తోక వెనుక భాగంలో (దాదాపు 30 నుండి 60 డిగ్రీల కోణంలో), ముక్కు/నుదురు కింద ఉన్న చిన్న ప్రాంతంలో వాటికి ఏమీ కనిపించదు. అందుకే ఆవు లేదా గేదె వెనుక సరిగ్గా తోక వెనుక భాగంలో నిలబడితే అవి భయపడి తన్నే అవకాశం ఉంది. అవి మిమ్మల్ని చూడలేవు కాబట్టి హఠాత్తుగా శబ్దం వస్తే బెదిరిపోతాయి.
ప్రకృతిలో శత్రువులను వేటాడే సింహాలు, పులుల వంటి క్రూర మృగాలకు కళ్లు ముఖం ముందు భాగంలో ఉంటాయి. ఎందుకంటే వాటికి ఎరను కచ్చితంగా అంచనా వేసి వేటాడే ద్వినేత్ర దృష్టి ముఖ్యం. కానీ ఆవులు, గేదెలు మేత మేసే సాదు జంతువులు (Prey Animals). మేత మేస్తున్న సమయంలో వేటాడే జంతువులు వెనుక నుంచి దాడి చేయకుండా తమను తాము కాపాడుకోవడానికి ప్రకృతి వాటికి ఈ విశేషమైన నేత్ర నిర్మాణాన్ని ఇచ్చింది. తల తిప్పకుండా వెనక్కి చూడగలగడం అనేది వాటి మనుగడకు అత్యంత ఆవశ్యకమైన ఒక జీవశాస్త్ర పరిణామం.
