ఉదయం లేచినప్పటి నుంచి రాత్రి పడుకునే వరకు ఏదో ఒక పనిలో బిజీగా ఉండే వ్యక్తులు మన చుట్టూ ఎంతోమంది కనిపిస్తారు. కష్టపడటంలో వారు ఏమాత్రం వెనుకడుగు వేయరు. కానీ అంత కష్టపడినప్పటికీ చేతికి వచ్చే ఆదాయం మాత్రం చాలా తక్కువగా ఉంటుంది. ఇలాంటి పరిస్థితిని కళ్లకు కట్టినట్టు చెప్పే అద్భుతమైన తెలుగు సామెతే “క్షణం తీరిక లేదు, దమ్మిడి ఆదాయం లేదు” అనే సామెత. ఈ చిన్న మాటలో ఎంతోమంది జీవితాల్లోని కష్టం, నిరాశ, ఆర్థిక పరిస్థితి దాగి ఉంది. పని ఎక్కువగా ఉండి, దానికి సరిపడే సంపాదన లేకపోయినప్పుడు ఈ సామెతను సందర్భానుసారంగా ఉపయోగిస్తారు.
మన సమాజంలో ఇలాంటి పరిస్థితులు ఎదుర్కొనే వారు చాలామంది ఉన్నారు. ముఖ్యంగా చిన్న వ్యాపారులు, చిరు ఉద్యోగులు, రోజువారీ కూలీలు, రైతులు, చేతి వృత్తుల వారు తమ పనిలో ఎంతో శ్రమిస్తుంటారు. ఉదయం నుంచి సాయంత్రం వరకు నిరంతరం పనిచేసినా, వారి సంపాదన కుటుంబ అవసరాలను పూర్తిగా తీర్చడానికి సరిపోకపోవచ్చు. పని చేయకుండా ఉండే అవకాశం ఉండదు, కానీ చేసిన పనికి వచ్చే ఆదాయం కూడా ఆశించినంతగా ఉండదు. అలాంటి పరిస్థితిని చూసినప్పుడు “క్షణం తీరిక లేదు, దమ్మిడి ఆదాయం లేదు” అనే సామెత అక్షరాలా సరిపోతుంది.
ఈ సామెతలోని “క్షణం తీరిక లేదు” అనే మాట మనిషి పడే శ్రమను సూచిస్తుంది. ఒక్క క్షణం కూడా విశ్రాంతి లేకుండా పని చేయడం, నిరంతరం ఏదో ఒక పనిలో నిమగ్నమై ఉండడం దీని భావం. ఇక “దమ్మిడి ఆదాయం లేదు” అనేది ఆ శ్రమకు తగిన ఆర్థిక ఫలితం లేకపోవడాన్ని సూచిస్తుంది. ఇక్కడ “దమ్మిడి” అనే పదం చాలా స్వల్పమైన మొత్తాన్ని సూచిస్తుంది. అంటే ఎంత కష్టపడినా చేతికి మిగిలేది చాలా తక్కువ అన్న వ్యంగ్యాన్ని ఈ సామెతలో చూడవచ్చు.
ఈ సామెత కేవలం డబ్బు సంపాదనకు మాత్రమే సంబంధించింది కాదు. ఒక పని కోసం మనిషి ఎంతో సమయం, శ్రమ, శక్తి వెచ్చించినా దానికి తగిన ఫలితం రాకపోయిన సందర్భాల్లో కూడా దీన్ని ఉపయోగించవచ్చు. అలాగే ఈ సామెతలో ఒక మంచి సందేశం కూడా ఉంది. కేవలం ఎక్కువగా పనిచేయడం మాత్రమే విజయానికి సరిపోదు. మన శ్రమకు తగిన విలువ, సరైన ప్రణాళిక, సమయం, నైపుణ్యం, ఆదాయ మార్గాలపై అవగాహన కూడా అవసరం. ఎంత కష్టపడుతున్నామన్నదే కాకుండా, ఆ కష్టం మనకు ఎలాంటి ఫలితాన్ని ఇస్తోంది అనే విషయాన్ని కూడా మనం ఆలోచించాలి.
నేటి కాలంలో కూడా ఈ సామెతకు ఎంతో ప్రాధాన్యం ఉంది. ప్రస్తుత జీవన విధానంలో ఉద్యోగాలు, వ్యాపారాలు, పోటీ, కుటుంబ బాధ్యతలు పెరిగిపోయాయి. చాలామంది రోజంతా బిజీగా ఉన్నప్పటికీ తమ ఆర్థిక పరిస్థితిలో పెద్దగా మార్పు కనిపించకపోవచ్చు. అందుకే నేటికి ఈ సామెత మన జీవితాల్లో తరచుగా వినిపిస్తుంది.
